EU ETS 2026: Cú sốc Chi phí lên Chuỗi Cung ứng Toàn cầu

Ảnh: Phaata

Thị trường vận tải biển quốc tế đang đứng trước "điểm gãy" về cấu trúc chi phí vào năm 2026, khi Hệ thống Thương mại Phát thải của Liên minh Châu Âu (EU ETS) hoàn tất lộ trình áp dụng toàn phần. Không còn là những dự báo xa vời, các tác động tài chính từ quy định này đang định hình lại chiến lược định giá của các hãng tàu và quyết định sourcing (nguồn cung ứng) của các chủ hàng toàn cầu.

Dưới đây là phân tích chi tiết về 5 tác động trọng yếu của EU ETS đối với các tuyến dịch vụ đi và đến Châu Âu trong giai đoạn 2026.

1. Chấm dứt giai đoạn chuyển tiếp: Áp lực tài chính từ mức bao phủ 100%

Năm 2026 đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn "làm quen" (phase-in) mà EU dành cho ngành vận tải biển. Nếu như năm 2024 các hãng tàu chỉ phải nộp lại hạn ngạch (EUA) cho 40% lượng phát thải xác minh, và năm 2025 là 70%, thì đến năm 2026, tỷ lệ này sẽ đạt mức trần 100%.

Sự thay đổi này giống như việc kích hoạt toàn bộ công suất của một "đồng hồ đo chi phí": mọi dặm hải lý di chuyển và từng đơn vị khí thải tạo ra đều được quy đổi thành chi phí tài chính trực tiếp.

Các khoản phụ phí ETS (ETS Surcharge) hiện hành dự kiến sẽ tăng vọt, với biên độ điều chỉnh từ 35-50% so với mức năm 2025, tùy thuộc vào biến động giá carbon trên thị trường giao dịch.

2. Mở rộng phạm vi kỹ thuật: Gánh nặng từ khí thải phi Carbon (Non-CO2)

Một biến số quan trọng thường bị bỏ qua trong các kế hoạch ngân sách là việc mở rộng định nghĩa "khí thải". Từ năm 2026, EU ETS không chỉ giới hạn ở CO2 mà sẽ bao gồm cả các loại khí nhà kính khác như Metan (CH4) và Nitrous Oxide (N2O).

Việc đưa các loại khí thải phi carbon vào cơ chế tính phí sẽ làm tăng tổng lượng khí thải quy đổi (CO2e) của mỗi chuyến tàu. Điều này trực tiếp làm phình to cấu trúc chi phí cơ sở của các hãng vận tải, đặc biệt là đối với các đội tàu sử dụng nhiên liệu LNG (vốn có vấn đề về rò rỉ khí metan - methane slip) nếu không có công nghệ kiểm soát hiệu quả.

3. Cơ chế chuyển giao chi phí (Pass-through Mechanism)

Dữ liệu thị trường cho thấy các hãng vận tải (Carriers) đang thiết lập các cơ chế phòng vệ tài chính vững chắc. Họ sẽ không hấp thụ các chi phí phát sinh này mà chuyển giao toàn bộ gánh nặng sang cho chủ hàng (Shippers) và các đơn vị giao nhận (Freight Forwarders).

Việc thu phụ phí ETS đang được thực hiện nghiêm ngặt và minh bạch hóa trên hóa đơn cước vận chuyển. Điều này khiến cấu trúc giá thành trở nên phức tạp hơn, buộc các chủ hàng phải tính toán lại biên độ lợi nhuận trên từng đơn vị sản phẩm xuất khẩu sang EU.

4. Điểm đảo chiều của nhiên liệu bền vững (SMF)

Nghịch lý của EU ETS là nó khiến chi phí vận tải truyền thống tăng cao, nhưng lại cải thiện tính khả thi về mặt tài chính của các giải pháp vận tải xanh.

Khi chi phí tuân thủ (tiền phạt/mua hạn ngạch) tăng lên, khoảng cách giá giữa nhiên liệu hóa thạch và Nhiên liệu Hàng hải Bền vững (SMF) được thu hẹp. Việc sử dụng SMF không chỉ giúp chủ hàng được miễn/giảm phụ phí ETS mà còn chuyển dịch dòng tiền từ việc trả "phí phạt" sang đầu tư vào giảm phát thải thực tế (insetting), nâng cao hồ sơ ESG của doanh nghiệp.

5. Tái cấu trúc chuỗi cung ứng và xu hướng Nearshoring

Áp lực từ thuế carbon đang trở thành động lực cho các quyết định chiến lược ở tầm vĩ mô. Để giảm thiểu quãng đường vận chuyển chịu thuế, nhiều doanh nghiệp đa quốc gia và thương mại điện tử đang xem xét lại mạng lưới phân phối.

Đã xuất hiện làn sóng dịch chuyển hàng hóa về các kho bãi tại Bắc Mỹ hoặc các địa điểm gần thị trường tiêu thụ cuối cùng hơn (Nearshoring). Chiến lược này nhằm rút ngắn tuyến đường biển chịu sự kiểm soát của EU ETS, tối ưu hóa luồng thương mại và giảm thiểu rủi ro biến động giá cước trong dài hạn.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu với thị trường Châu Âu, năm 2026 không chỉ là một mốc thời gian mà là một rào cản kỹ thuật mới. Việc rà soát lại hợp đồng vận tải, xem xét các lựa chọn nhiên liệu xanh (Green Fuels) và tối ưu hóa quy hoạch tuyến đường vận chuyển cần được thực hiện ngay từ bây giờ để tránh cú sốc chi phí khi quy định có hiệu lực toàn phần.

Xem thêm:

• Logistics Toàn cầu 2026: Sức ép từ 'Bức tường' Pháp lý và Lối mở Công nghệ
• Báo Cáo Descartes: Nhập Khẩu Container Mỹ Tháng 12 Giảm 5,9%
• Chỉ Số Cước Nội Á (IACI) Của Drewry Giảm Nhẹ Đầu Năm 2026: Dự Báo Sẽ Sớm Đảo Chiều Tăng
• ONE Bắt Tay MTI Thành Lập Liên Doanh 'QUAVEO' Tại TP.HCM: Ứng Dụng AI Thúc Đẩy Chuyển Đổi Số Ngành Vận Tải Biển
• Giá Cước Container Á - Mỹ Hồi Phục Nhẹ
• CMA CGM Công Bố Bảng Cước FAK Mới Cho Tuyến Châu Á - Bắc Âu
• Kênh Đào Suez Sau 100 Ngày Tạm Dừng Tấn Công: Lưu Lượng Vẫn Thấp Hơn 60% So Với Mức Trước Khủng Hoảng
• Cảng Biển Trung Quốc 11 Tháng 2025: Sản Lượng Container Tăng 6,6%
• IATA Cập Nhật Nhiều Tiêu Chuẩn An Toàn Lớn Trong Quy Định ULD 2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 1-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 1-2026
• Hoa Kỳ Hoãn Tăng Thuế Nội Thất Đến 2027
• Legend Cargo Logistics: Tiên phong giải pháp hàng lẻ (LCL) nhập khẩu từ Mỹ về Việt Nam
• COSCO Shipping Lines Tái Cấu Trúc Tuyến Dịch Vụ Nhật Bản – Trung Quốc – Việt Nam (JVC)

Nguồn: Phaata.com 

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!