Các nguyên nhân container rơi mất giữa biển? Trách nhiệm thuộc về ai và Chủ hàng phải làm gì?

Số lượng container bị “lạc trôi” trên biển hàng năm trên thế giới

Vận tải đường biển hiện chiếm 90% tổng sản lượng vận chuyển quốc tế, với ít nhất 5.000 tàu và 22 triệu TEU (container 20 foot) lênh đênh trên biển cùng một lúc. Theo một nghiên cứu của Hội đồng Vận tải biển Thế giới, trung bình mỗi năm có tới 10.000 container thất lạc trên biển, số lượng trên tăng cao vào 2019 khi có tới 16.000 container thất lạc.

Nhưng số liệu này sẽ còn thay đổi liên tục vì container thất lạc sẽ không được báo cáo cho đến khi tàu cập cảng đến, thậm chí nếu container không chứa hàng hóa nguy hiểm thì bản thân hãng tàu còn không có nghĩa vụ báo cáo thất lạc.

Tuy số lượng 16.000 container thất thoát vào năm 2019 có vẻ đáng kể, nhưng nó chỉ là một “hạt cát” so với 130 triệu container được vận chuyển mỗi năm. Chính vì thế, hàng hải tính đến nay vẫn là phương thức vận chuyển an toàn nhất và với chi phí tốt nhất.

Các nguyên nhân dẫn đến sập đỗ hoặc rơi container xuống biển khi vận chuyển?

Vận chuyển container đường biển được xử lý bởi nhiều bên có liên quan khác nhau, và tất cả các bên đều phải có trách nhiệm đảm bảo an toàn, giảm thiểu rủi ro cho quá trình vận chuyển. Các bên liên quan bao gồm:

- Nhà máy và doanh nghiệp chất xếp hàng hóa vào container
- Tài xế vận chuyển container đến cảng xếp dỡ
- Cảng đi, Cảng chuyển tải và Cảng đến
- Hải quan
- Tài xế vận chuyển container từ cảng về kho hoặc nơi tiêu thụ

Nguy cơ thường gặp và bên chịu trách nhiệm:

- Xếp và dỡ container không đúng cách: Không kiểm tra và bảo đảm thiết bị chằng container, cầu trục xếp dỡ container có vấn đề, container được chất xếp không đúng quy cách hay phân bổ trọng lượng kém. Khi xảy ra mất mát trong giai đoạn xếp dỡ tại cảng hoặc trong quá trình lưu cảng, thì cảng sẽ có trách nhiệm bồi thường.

- Khai báo không chính xác trọng lượng container: Dẫn đến việc container xếp chồng không hợp lý hay kế hoạch chất hàng không phù hợp. Trách nhiệm sẽ thuộc về chủ hàng hoặc công ty giao nhận đã khai báo sai sự thật.

- Đóng gói hàng hóa trong container không đúng cách: Không những làm hàng hóa bên trong va đập lẫn nhau mà còn gây mất thăng bằng trong quá trình xếp dỡ. Bên xếp hàng hoặc chủ hàng sẽ chịu trách nhiệm.

- Điều kiện thời tiết: Biến đổi khí hậu ngày càng làm nước biển dâng cao và thời tiết khắc nghiệt hơn, khả năng xảy ra tai nạn hàng hải và hàng hóa bị thất lạc từ đó cũng tăng lên. Trong một thập kỷ qua, hơn 64% thất thoát container trên biển là do thời tiết khắc nghiệt.

Nghiêm trọng nhất trong năm 2020 là sự việc tàu container của ONE được báo cáo mất khoảng 1.900 container sau khi gặp phải thời tiết khắc nghiệt.

• Xem thêm: Sập container trên tàu ONE Apus

Trong trường hợp chịu ảnh hưởng của thời tiết, bảo hiểm sẽ đứng ra điều tra để xác định thực tế nguyên nhân và trách nhiệm của từng bên.

Vậy, chuyện gì sẽ xảy ra khi container bị rơi trong quá trình vận chuyển?

Tùy thuộc vào hàng hóa trong container và quy mô của sự cố, hoạt động trục vớt có thể diễn ra để giảm thiểu tác động đến môi trường, thu hồi hàng hóa và xác định nguyên nhân.

Chẳng hạn như vào tháng 1 năm 2019, khi tàu MSC Zoe làm rơi hơn 300 container trong đó có nhiều hàng hóa chất liệu nguy hiểm, vụ án đã được khởi tố hình sự và vẫn đang trong quá trình điều ra làm rõ.

Một yếu tố dẫn đến bản án trên là do nghi vấn chằng buộc container không đảm bảo. Đa phần container rơi xuống biển nằm ở giữa thân tàu MSC Zoe, nơi đáng lẽ phải được chằng buộc chặt chẽ nhất. Trong quá khứ, khi gặp phải bão tố, các container ngoài mép tàu sẽ có tỷ lệ sự cố thiệt hại và mất mát cao hơn.

Vì thế, nếu giá trị hàng hóa quá cao hay có chất liệu quá nguy hiểm, chủ hàng sẽ bắt đầu cứu hộ hàng hóa, không những cứu vớt phần nào tài chính mà còn tránh được các vụ kiện hủy hoại môi trường trong tương lai.

Trên thực tế, hoạt động cứu hộ container thường tốn kém tiền bạc, thời gian, và không đảm bảo kết quả. Thường container lạnh sẽ có thời gian nổi lâu hơn do đảm bảo kín khí, còn container thông thường sẽ chìm hẳn xuống đáy biển chỉ trong 2 tháng.

Hàng hóa vì thế có thể bị dạt lên bờ… nhiều năm sau đó. Vào 1997, một con tàu chở đồ chơi Lego gặp phải cơn bão lớn, và cho đến ngày nay, những mảnh Lego vẫn còn tìm thấy tại bãi biển Cornwall, Anh.

Nhưng tiếc thay cho những đứa trẻ trong khu vực đó vì hành động nhặt hàng hóa bị dạt lên bờ được cho là bất hợp pháp. Container và hàng hóa dạt lên bờ phải được báo cáo với chính quyền vì quyền sở hữu vẫn thuộc về chủ hàng hoặc công ty bảo hiểm (sau khi bồi thường thành công).

Chủ hàng phải làm gì khi container bị rơi trong lúc vận chuyển?

Điều tối quan trọng là chủ hàng phải có bảo hiểm phù hợp trong trường hợp tai nạn xảy ra. Mặc dù trách nhiệm pháp lý phụ thuộc vào việc container bị mất như thế nào, nhưng các hãng tàu luôn có trách nhiệm hữu hạn, không đảm bảo đền bù toàn bộ giá trị hàng hóa bị mất.

Nếu bạn là chủ hàng hay người mua với container bị thất lạc hay hàng hóa bị hư hỏng:

- Xác định chính xác số lượng bị thiếu và hư hỏng và ghi lại tất cả các chi tiết, chụp ảnh nếu cần thiết. Gửi tất cả thông tin trên đến đối tác bảo hiểm.

- Ghi chú hàng hóa bị thiếu và hư hỏng lên Vận đơn và thông báo cho hãng tàu càng sớm càng tốt. Hãng tàu có khả năng trục vớt hoặc giao lại hàng hóa thiếu sót.

- Không tự ý tiêu hủy hàng hư hỏng, giữ nguyên hiện trạng nếu có thể để nhận được bồi thường thích đáng.

- Điền Phiếu yêu cầu bồi thường và gửi thẳng đến Hãng tàu ngay khi xác định được chi tiết, họ sẽ phải tiếp nhận và xác nhận khiếu nại đó trong vòng 30 ngày.

- Thanh toán cước vận chuyển ngay cả khi hàng hóa hư hỏng hoặc container thất lạc. Công ty bảo hiểm sẽ xử lý yêu cầu bồi thường sau đó.

- Giữ tất cả các tài liệu, bao gồm bản sao Vận đơn, hóa đơn vận chuyển, hợp đồng thương mại, phiếu đóng gói hàng hóa, tất cả các tài liệu yêu cầu bồi thường và hình ảnh...

Theo ước tính của nhà tư vấn CTI Consultancy từ Singapore, nếu tất cả chủ hàng làm theo các bước trên và giá trị FOB bình quân mỗi container là $25.000, yêu cầu bồi thường hàng hóa và các khoản khác có thể vượt mức 50 triệu USD.

• Xem thêm: Bồi thường bảo hiểm từ tai nạn ONE Apus có thể lên tới 50 triệu USD

Phaata (Tổng hợp từ EuroSender, Shipping&FreightResource, MarineInsights...)

Phaata.com - Nơi có nhiều lựa chọn Cước vận chuyển & Công ty Logistics nhất