Hai Tháng Đóng Cửa Hormuz : Bức Tranh Trái Chiều Của Thị Trường Tàu Hàng Lỏng

Source: alones / stock.adobe.com

Eo biển Hormuz đã thực sự bị đóng cửa trong suốt hai tháng qua và không có dấu hiệu nào cho thấy sẽ sớm quay trở lại trạng thái bình thường. Toàn bộ các phân khúc trên thị trường vận tải hàng lỏng đều bị tác động mạnh mẽ, nhưng mức độ biến động giá cước giao ngay lại rẽ nhánh theo những kịch bản rất khác nhau.

Để đánh giá sự khác biệt này, hãng nghiên cứu hàng hải Lloyd’s List đã tiến hành so sánh tỷ lệ thay đổi chỉ số trên bốn phân khúc chính: tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), tàu chở dầu thô cỡ trung (Midsize crude tankers), tàu chở dầu thành phẩm (Product tankers) và tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG carriers).

Theo mô hình thông thường khi xảy ra đứt gãy địa chính trị, giá cước sẽ trải qua một đợt tăng đột biến do hoảng loạn ban đầu, theo sau là một đợt thoái lui. Tuy nhiên, kịch bản lần này đang diễn biến phức tạp hơn.

Tàu Chở Dầu Thô Siêu Lớn: Hạ Nhiệt Sau Cơn Sốt

Mô hình giá cước hiện tại của VLCC đang lặp lại kịch bản thời điểm đầu nổ ra chiến sự Nga - Ukraine, nơi các tàu cỡ nhỏ và cỡ trung ghi nhận hiệu suất tốt hơn so với VLCC.

Chỉ số giá thuê tàu định hạn tuyến Tây Phi - Trung Quốc đối với tàu VLCC do Baltic Exchange công bố đã tăng vọt 150% kể từ giữa tháng 2. Đỉnh điểm là ngày 03/03, khi chạm mốc 275.369 USD/ngày. Tuy nhiên, mức này nhanh chóng giảm mạnh khi nhiều tàu VLCC tái định vị về lưu vực Đại Tây Dương và tâm lý thị trường hạ nhiệt.

Kể từ giữa tháng 3, chỉ số này ổn định quanh mốc 100.000 USD/ngày.

Tàu Chở Dầu Thô Cỡ Trung: Tăng Trưởng Vượt Bậc

Trái ngược với VLCC, chỉ số Suezmax của Baltic Exchange (trung bình tuyến Biển Đen - Địa Trung Hải và Tây Phi - Bắc Âu) không hề thoái lui vào giữa tháng 3 mà tiếp tục tăng mạnh cho đến cuối tháng trước.

Chỉ số Suezmax đạt đỉnh vào ngày 26/03 ở mức 279.748 USD/ngày, tăng 200% so với giữa tháng 2, trước khi sụt giảm vào tháng 4. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, giá cước vẫn duy trì ở mức cao hơn 28% so với thời điểm trước chiến sự.

Giá cước tàu dầu thô cỡ trung được nâng đỡ mạnh mẽ nhờ khối lượng xuất khẩu dầu thô lớn từ Mỹ sang châu Âu, chủ yếu thông qua các tàu Aframax, cũng như các hải trình dài từ Đại Tây Dương sang châu Á qua các âu tàu Panamax của Kênh đào Panama.

Tàu Chở Dầu Thành Phẩm: Hiệu Suất Tốt Nhất

Trong khi các tàu chở dầu thô cỡ trung vượt mặt VLCC, thì tàu chở dầu thành phẩm lại ghi nhận hiệu suất còn ấn tượng hơn nữa.

Chỉ số vận tải khu vực Đại Tây Dương do Baltic công bố dành cho tàu Medium Range (MR) và Handysize mới chỉ đạt đỉnh vào giữa tháng 4. Giá cước tuyến Đại Tây Dương đã trải qua một đợt tăng vọt gấp ba lần, đi từ mốc 35.000 USD/ngày hồi giữa tháng 2 lên đỉnh kỷ lục 112.755 USD/ngày vào ngày 13/04. Tính đến thứ Năm vừa qua, mức cước dù đã thoái lui về ngưỡng 75.366 USD/ngày nhưng thực tế vẫn cao gấp đôi so với thời điểm trước chiến sự và tăng vọt 193% so với cùng kỳ năm ngoái (YoY).

Nguyên nhân chính đến từ nhu cầu mạnh mẽ đối với dầu diesel, xăng và nhiên liệu hàng không tại châu Âu, Nam Mỹ, Châu Phi và Châu Á, kết hợp với các tuyến hành trình dài hơn.

Tàu Chở Khí Cỡ Lớn: Cú Lội Ngược Dòng Từ Những Điểm Nghẽn

Phân khúc VLGC lại vẽ nên một quỹ đạo hoàn toàn khác biệt. Việc dùng nguồn cung LPG của Mỹ để bù đắp cho sự thiếu hụt từ Vịnh Trung Đông (MEG) là bất khả thi do những hạn chế về công suất trạm cảng tại Vịnh Mỹ. Về lý thuyết, điều này dẫn đến tình trạng dư thừa tàu (nhiều VLGC nhưng ít hàng).

Thực tế, chỉ số VLGC Vịnh Mỹ - Nhật Bản đã rớt thảm hại sau khi xung đột nổ ra, từ khoảng 75.000 USD/ngày xuống còn 38.171 USD/ngày vào ngày 11/03. Nhưng một diễn biến bất ngờ đã xảy ra: từ nửa cuối tháng 3 xuyên suốt tháng 4, giá cước VLGC Vịnh Mỹ phục hồi sắc nét.

Tính đến thứ Năm tuần qua, chỉ số này chạm mốc 142.889 USD/ngày (tăng hơn gấp ba lần trước chiến sự và tăng 276% so với cùng kỳ năm ngoái) – mức giá cước TCE cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng hạn hán Kênh đào Panama vào tháng 09/2023.

Lý giải cho sự phục hồi khó tin này, Clarksons Securities chỉ ra nguyên nhân đến từ chênh lệch giá – mức chênh lệch giữa giá propane Mont Belvieu (Mỹ) và giá tại Châu Á đã nới rộng từ 250 USD lên 300 USD/tấn – và những sự kém hiệu quả của thị trường.

Trong báo cáo của mình, Clarksons nhấn mạnh tình trạng thiếu hụt tàu cục bộ:

"Một bộ phận đáng kể trong đội tàu [VLGC] trước nay chỉ tập trung khai thác chuyên biệt tại thị trường Trung Đông và chưa từng chở hàng của Mỹ. Điều này đồng nghĩa với việc [những con tàu này] chưa được Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ (US Coast Guard) cấp phép để xếp hàng tại Mỹ."

"Quy trình xin cấp phép này được biết là sẽ mất ít nhất từ 5 đến 6 tuần, dẫn đến việc hạn chế nguồn cung tàu VLGC - những tài sản lẽ ra đã có thể được huy động để bù đắp cho sự sụt giảm của dòng hàng xuất khẩu từ Trung Đông."

"Mặc dù chưa có con số chính xác về số lượng tàu VLGC đã nộp hồ sơ xin cấp phép lên Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ, nhưng một số ước tính chỉ ra rằng có thể đã có tới 50 tàu thực hiện thủ tục này."

Bên cạnh đó, giới hạn công suất tại âu tàu Neopanamax (Kênh đào Panama) đang trở thành một rào cản lớn. Các tàu container khổng lồ đang thống trị lưu lượng qua đây, đẩy thời gian chờ đợi đối với các tàu không đặt trước lên trung bình 7,9 ngày ở hướng Nam (Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương).

Hệ quả là giá đấu giá chỗ qua kênh đào đã tăng bùng nổ. Theo Argus, giá đấu giá trung bình tại âu tàu Neopanamax đạt 1,7 triệu USD vào tuần kết thúc ngày 17/04, mức trung bình hàng tuần cao nhất kể từ khi Argus bắt đầu thu thập dữ liệu này vào tháng 01/2024. Đáng chú ý, có một suất đấu giá trong tháng 4 đã chạm mốc 4 triệu USD (ngang bằng với mức kỷ lục thời kỳ hạn hán tháng 11/2023).

Tóm lại: Chuỗi cung ứng bị kéo giãn tối đa. Ngày càng nhiều LPG của Mỹ phải chọn con đường vòng qua Mũi Hảo Vọng. Hành trình từ Houston đến Nhật Bản qua kênh đào Panama vốn đã dài hơn 43% so với quãng đường từ MEG đến Nhật Bản, nay nếu đi qua Mũi Hảo Vọng, quãng đường này sẽ kéo dài gấp 2,4 lần.

Xem thêm:

• Trung Quốc Ra Mắt Tàu Container Điện Lớn Nhất Thế Giới: Dấu Ấn Khử Carbon Ngành Hàng Hải
• Hapag-Lloyd Áp Dụng Phụ Phí Khẩn Cấp Mới Trên Các Tuyến Feeder Nam Âu Trước Áp Lực Chi Phí
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 5-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 5-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Âu trong Tháng 5-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam - Nam Mỹ & Châu Phi trong Tháng 5-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Trung Đông & Châu Đại Dương trong Tháng 5-2026
• UNCTAD Và Singapore Hợp Tác Thúc Đẩy Quá Trình Chuyển Đổi Hàng Hải Bền Vững
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 5-2026
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 17/2026 | Phaata
• COSCO Shipping Và Sepetiba Tecon Ký Thỏa Thuận 10 Năm: Nâng Tầm Tuyến Giao Thương Brazil - Trung Quốc
• Phụ Phí Vận Tải Biển Tăng Vọt Do Khủng Hoảng Hormuz: Áp Lực Lớn Lên Mùa Đàm Phán Hợp Đồng
• IMO Siết Chặt Quy Định Đăng Ký Tàu Biển Trước Làn Sóng Gian Lận Quốc Tịch Tàu

Nguồn: Phaata.com (Theo Lloyd's List)

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!