Khủng hoảng vận tải toàn cầu trầm trọng hơn khi Biển Đỏ trở thành khu vực nguy hiểm

Tàu vận tải qua Kênh đào Suez. Ảnh: iStock/IgorSPb/Phaata

Mặc dù đầu năm 2025 có vẻ như tuyến hàng hải qua Biển Đỏ sẽ sớm được khôi phục, nhưng phần lớn đội tàu thương mại toàn cầu hiện được dự báo sẽ tránh xa vùng biển Yemen trong tương lai gần khi tình hình an ninh tại khu vực này tiếp tục xấu đi.

Leo thang xung đột ở Trung Đông và mối đe dọa đối với hàng hải

Quân đội Israel đã tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn vào Dải Gaza sau khi các cuộc đàm phán nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn sụp đổ – đây là đợt leo thang mạnh nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 19/1.

Sau diễn biến này, phiến quân Houthi tại Yemen dự kiến sẽ có động thái quyết liệt hơn trên biển, đặc biệt là nhằm đáp trả các hành động của Israel và các cuộc không kích mới của Mỹ vào Yemen.

Lãnh đạo Houthi Abdul Malik al-Houthi tuyên bố rằng lực lượng của ông sẽ tấn công các tàu Mỹ ở Biển Đỏ để đáp trả các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ vào Yemen cuối tuần qua, vốn vẫn đang tiếp diễn.

Ngày 18/3, lực lượng Houthi đã tấn công một nhóm tàu sân bay Mỹ, đánh dấu cuộc tấn công thứ ba chỉ trong vòng 48 giờ.

Trước đó, đầu tháng này, Houthi tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công các tàu có liên kết với Israel, với lý do Israel không cho phép viện trợ nhân đạo vào Gaza.

Tác động đến vận tải hàng hải và chi phí bảo hiểm

Jack Kennedy, chuyên gia rủi ro quốc gia khu vực Trung Đông & Bắc Phi (MENA) tại S&P Global Market Intelligence, cảnh báo rằng việc Mỹ tái khởi động các cuộc không kích sẽ làm gia tăng nguy cơ tấn công từ lực lượng Houthi nhằm vào tàu chiến Mỹ và đồng minh tại Biển Đỏ và Vịnh Aden.

Ông nhấn mạnh rằng tất cả các tàu thương mại đang quá cảnh khu vực này đều đối mặt với rủi ro lớn do tính khó lường của Houthi. Dữ liệu cho thấy 63% số tàu bị tấn công không có liên hệ rõ ràng với Mỹ, Anh hoặc Israel. Mặc dù Mỹ tuyên bố mục tiêu là bảo vệ quyền tự do hàng hải, nhưng khả năng phóng tên lửa phi tập trung của Houthi cùng tham vọng mở rộng ảnh hưởng khu vực khiến tình hình trở nên phức tạp hơn, đe dọa sự ổn định của vận tải biển và khu vực.

Theo báo cáo từ ngân hàng đầu tư Jefferies, các cuộc không kích của Mỹ vào Houthi cuối tuần qua có thể đẩy chi phí bảo hiểm trong khu vực tăng cao và khiến các tàu hàng tránh xa tuyến đường này.

Bên cạnh đó, chính quyền Trump đang nỗ lực liên kết các cuộc tấn công của Houthi với Iran, làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng hàng hải ở Biển Đỏ lan sang các tuyến đường biển quan trọng khác.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng bất kỳ cuộc tấn công nào từ Houthi sẽ bị coi là hành động gây hấn của Iran, và Tehran sẽ phải chịu trách nhiệm. Lars Jensen, người đứng đầu Vespucci Maritime, nhận định rằng chiến lược này có thể làm gia tăng rủi ro leo thang xung đột, đặc biệt là tại eo biển Hormuz.

Xu hướng né tránh Biển Đỏ ngày càng gia tăng

Mặc dù chưa có cuộc tấn công nào của Houthi nhằm vào tàu thương mại từ Yemen trong năm 2025, nhưng các chủ tàu vẫn tiếp tục tránh xa Biển Đỏ, khiến Chính quyền Kênh đào Suez của Ai Cập chịu tổn thất lớn. Thực tế, việc né tránh khu vực này của hai nhóm tàu vận tải lớn nhất thế giới còn tăng mạnh hơn trong năm nay.

Dữ liệu từ Jefferies cho thấy:

• Tàu hàng rời (dry bulk) tránh Biển Đỏ tăng lên 56% so với năm 2023, cao hơn mức 45% của năm 2024.
• Tàu chở dầu thô (crude tankers) chuyển hướng tăng từ 35% lên 48%.
• Tàu chở dầu sản phẩm (product tankers) cũng tránh tuyến này nhiều hơn, từ 45% lên 52%.

Lượng tàu container qua Biển Đỏ đã giảm tới 90% so với năm 2023, phù hợp với xu hướng năm 2024. Tàu chở khí LNG và LPG cũng duy trì tỷ lệ tránh tuyến này ở mức cao, lần lượt là 80% và 74%.

Theo dữ liệu từ ABG Sundal Collier, số tàu cập cảng Vịnh Aden đã giảm 72% so với mức trung bình năm 2023, gây tổn thất nghiêm trọng cho nền kinh tế Ai Cập do doanh thu từ Kênh đào Suez sụt giảm mạnh.

Chưa có dấu hiệu khủng hoảng sẽ sớm chấm dứt

Các dấu hiệu cho thấy khủng hoảng vận tải biển ở Biển Đỏ sẽ không sớm được giải quyết. Tháng trước, Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định gia hạn nhiệm vụ của lực lượng an ninh hàng hải EUNAVFOR Aspides thêm một năm. Chiến dịch này nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải tại Biển Đỏ và sẽ kéo dài đến ngày 28/2/2026, với ngân sách hơn 17 triệu EUR.

Việc tuyến Biển Đỏ có thể mở cửa trở lại hay không sẽ là yếu tố quyết định đối với hiệu quả tài chính của nhiều công ty vận tải biển trong năm nay. Ban lãnh đạo Maersk gần đây đã cảnh báo rằng diễn biến trong khu vực có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận.

Dự báo EBIT của Maersk trong năm 2025 dao động từ 0 đến 3 tỷ USD, tùy thuộc vào việc hành lang Biển Đỏ có mở cửa trở lại vào giữa hay cuối năm.

Theo Sam Chambers từ Asia Shipping Media, tình trạng bất ổn về an ninh hàng hải tại khu vực này sẽ tiếp tục gây ra tác động sâu rộng đối với thương mại toàn cầu và hoạt động vận tải biển.

Xem thêm:

• Giá cước container lao dốc, giá thuê tàu vẫn cao: Thị trường vận tải biển đối mặt bất ổn
• OOCL ghi nhận kết quả kinh doanh tăng mạnh năm 2024 bất chấp thách thức trong ngành vận tải biển
• Xu hướng thị trường vận tải hàng không Tuần 10 - 2025 theo WorldACD
• Thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 11/2025
• Nhu cầu vận chuyển container tăng trưởng mạnh trong tháng 1
• DP World ghi nhận doanh thu kỷ lục, nhưng lợi nhuận sụt giảm
• CMA CGM đầu tư 20 tỷ USD mở rộng hoạt động vận tải biển, hàng không và logistics tại Mỹ, tạo 10.000 việc làm
• Thuế quan mới của Mỹ đe dọa làm tái bùng phát lạm phát: Hargreaves Lansdown
• Giá chào bán các con tàu VLCC trên thị trường vẫn ở mức cao
• Ngành vận tải biển cảnh giác khi hạn chót của Houthi trôi qua mà viện trợ Gaza vẫn bị đình trệ
• COSCO Shipping ra mắt tuyến dịch vụ vận chuyển xe ô tô mới từ Trung Quốc đến Địa Trung Hải
• Các hiệp hội bán lẻ: Thuế 25% là gánh nặng cho các gia đình Mỹ
• Thuế quan của Trump đối với Mexico và Canada sẽ gây lạm phát, theo nhận định của Maersk
• Dự Án Tiêu Biểu – Tổng Công Ty Tân Cảng Sài Gòn (SNP): 44 cấu kiện thép khổng lồ, 280 tấn, dài 22 mét, 3.396,47 CBM – một dự án quy mô lớn chưa từng có!

Nguồn: Phaata.com (Theo Freightnews)

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!