Tranh Chấp Tại Hormuz Chuyển Hướng: Từ Quyền Lưu Thông Sang Quyền Kiểm Soát

Các cuộc đàm phán kỹ thuật gián tiếp giữa Washington và Tehran tại Doha trong tuần này đã khép lại với một thỏa thuận giới hạn, nhằm duy trì trạng thái ổn định tạm thời tại khu vực Eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày. Khoảng thời gian này được xem là cơ hội để hai bên tiếp tục tìm kiếm tiếng nói chung, trong bối cảnh các cuộc thương lượng đang bước sang tuần thứ hai của lộ trình 60 ngày liên quan đến Biên bản ghi nhớ (MoU) đã được ký trước đó.

Triển Vọng Đạt Thỏa Thuận Ngày Càng Thu Hẹp 

Những tín hiệu từ các nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán cho thấy triển vọng đạt được một thỏa thuận cuối cùng đang ngày càng trở nên mong manh. Theo các nguồn tin này, khả năng Biên bản ghi nhớ (MoU) hiện tại đổ vỡ được đánh giá cao hơn khả năng hai bên đạt được một thỏa thuận toàn diện.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời là Trưởng đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammad Baqer Qalibaf, khẳng định: "Hiện tại, Iran hoàn toàn không tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ."

Bộ Ngoại giao Qatar cũng xác nhận không có bất kỳ cuộc gặp trực tiếp cấp cao nào giữa quan chức Mỹ và Iran. Thay vào đó, các nhóm kỹ thuật tiếp tục di chuyển giữa Doha và một số địa điểm khác nhằm duy trì kênh trao đổi đã được thiết lập từ các vòng đàm phán trước tại Thụy Sĩ.

Cốt Lõi Tranh Chấp: Chủ Quyền Và Bài Toán Thu Phí

Điểm bất đồng lớn nhất hiện nay vẫn xoay quanh quyền kiểm soát Eo biển Hormuz.

Iran đề xuất thiết lập cơ chế đồng chủ quyền với Oman, theo đó hai quốc gia sẽ cùng quản lý hoạt động hàng hải và thu phí quá cảnh sau khi thời hạn 60 ngày của MoU kết thúc.

Trong khi đó, Washington cho rằng mọi cơ chế quản lý mới đối với một tuyến đường thủy quốc tế đều cần có sự đồng thuận rộng rãi từ các quốc gia Vùng Vịnh. Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã khẳng định cơ chế thu phí do Iran đề xuất sẽ khiến một thỏa thuận ngoại giao trở nên "không khả thi".

Đáng chú ý, Oman cũng đã trình lên Mỹ và các đồng minh một đề xuất riêng, trong đó yêu cầu các hãng tàu thanh toán phí dịch vụ khi sử dụng tuyến hàng hải này.

Động thái trên làm gia tăng quan ngại tại các nước phương Tây và các đồng minh Vùng Vịnh, khi nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là bước đi đầu tiên hướng tới một cơ chế thu phí chung giữa Iran và Oman trên một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Sự Cố Mắc Cạn Và Đòn Bẩy Địa Chính Trị

Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, một vụ mắc cạn (grounding) của tàu container đã nhanh chóng trở thành một chủ đề mang màu sắc địa chính trị.

Hôm thứ Ba, truyền thông nhà nước Iran đưa tin một tàu container nước ngoài bị mắc cạn tại vùng nước nông sau khi không sử dụng tuyến quá cảnh do Tehran chỉ định. Tehran đồng thời sử dụng vụ việc để nhấn mạnh rằng các tàu cần tuân thủ hành lang được cấp phép ở phía Nam đảo Larak khi đi qua khu vực.

Iran cũng đưa ra cảnh báo rằng việc lựa chọn các tuyến hàng hải ngoài phạm vi chỉ định của nước này "có thể dẫn đến những sự cố không thể khắc phục".

Sự Thật Đằng Sau Sự Cố Của Tàu Arista

Tuy nhiên, tổ chức phân tích tình báo hàng hải TankerTrackers sau đó xác định con tàu gặp sự cố là Arista, tàu container treo cờ Comoros có trọng tải 20.643 DWT, được đóng năm 2006.

Đáng chú ý, con tàu này từng bị Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (Office of Foreign Assets Control - OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt liên quan đến Iran từ tháng 7/2025 dưới tên Gauja, với cáo buộc có liên hệ với Reel Shipping.

Dữ liệu AIS công khai cho thấy trạng thái của tàu được ghi nhận là "mắc cạn" tại khu vực phía Bắc đảo Hormuz. Quan trọng hơn, dữ liệu cũng cho thấy con tàu đã nằm tại vị trí này từ giữa tháng 3/2026, thay vì vừa mới gặp sự cố như truyền thông Iran đưa tin. 

TankerTrackers cũng cho biết Arista nằm trong mạng lưới vận tải do Mohammad Hossein Shamkhani – con trai của cố quan chức an ninh cấp cao Iran Ali Shamkhani – điều hành.

Xem thêm:

• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 7-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 7-2026
• Thương Vụ 1,4 Tỷ USD: CMA CGM Thâu Tóm Mảng Logistics Của FedEx, Tăng Tốc Mở Rộng Tại Bắc Mỹ
• Mở Rộng Hiện Diện Tại Địa Trung Hải: Liên Danh COSCO SHIPPING Ports Trúng Thầu Dự Án Bến Cảng Đa Dụng Tại Tarragona
• MSC Chi 1,4 Tỷ USD Mua 49% Cổ Phần Cảng Trung Chuyển Vizhinjam Của Adani
• Maersk Tăng Phụ Phí Nhiên Liệu Vận Tải Đa Phương Thức Tại Úc Và New Zealand
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 26/2026 | Phaata
• Siêu Tàu CMA CGM Quá Cảnh Thành Công Eo Biển Hormuz Giữa Lúc IMO Tạm Dừng Chiến Dịch Sơ Tán
• Cảng Long Beach Đầu Tư 58,2 Triệu USD Mở Rộng Đội Thiết Bị Khai Thác Phát Thải Bằng Không
• Tàu Evergreen Bị Tấn Công: IMO Khẩn Cấp Tạm Dừng Chiến Dịch Sơ Tán Tại Hormuz
• Eo Biển Hormuz Từng Bước Khôi Phục Hoạt Động: Tín Hiệu Tích Cực Giữa Những Bất Đồng Về Cơ Chế Điều Hành
• IMO Triển Khai Kế Hoạch Sơ Tán Hơn 11.000 Thuyền Viên Mắc Kẹt Tại Eo Biển Hormuz
• Liên Minh Cảng Biển Tây Bắc (NWSA): Sản Lượng Xuất Nhập Khẩu Đồng Loạt Khởi Sắc Trong Tháng 5
• Khả Năng Phục Hồi Của Ngành Vận Tải Container: Góc Nhìn Đa Chiều Đằng Sau Tốc Độ Ổn Định

Nguồn: Phaata.com (Theo Splash247)

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!