Khủng Hoảng Iran Kích Hoạt Cú Sốc Năng Lượng: Giá Dầu Khí Toàn Cầu Tăng Vọt, Vận Tải Biển Tê Liệt

Nguồn: Adobe Stock/alexyz3d

Thị trường dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đã chứng kiến sự tăng vọt vào thứ Ba vừa qua khi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran làm đình trệ các hoạt động xuất khẩu năng lượng từ khu vực Trung Đông. Hàng loạt vụ tấn công của Tehran nhắm vào các tàu thương mại và cơ sở năng lượng đã buộc vùng Vịnh phải đóng cửa tuyến hàng hải, đồng thời dẫn đến việc ngừng sản xuất tại nhiều quốc gia từ Qatar đến Iraq.

Cú Sốc Giá Năng Lượng Và Rủi Ro Vĩ Mô

Thị trường hàng hóa toàn cầu lập tức phản ứng mạnh mẽ trước rủi ro đứt gãy nguồn cung từ khu vực vốn chiếm gần 1/3 sản lượng dầu mỏ và gần 1/5 lượng khí đốt tự nhiên của thế giới:

●    Dầu thô: Hợp đồng dầu thô Brent chuẩn toàn cầu chốt phiên tăng 3,66 USD (tương đương 4,7%), đạt mức 81,40 USD/thùng. Đây là mức giá chốt phiên cao nhất kể từ tháng 1 năm 2025.

●    Khí đốt và hàng hóa khác: Giá khí đốt tại châu Âu có thời điểm tăng tới 40% trước khi thu hẹp đà tăng, tiếp nối đợt tăng 40% trước đó vào thứ Hai. Các mặt hàng như đường, phân bón và đậu nành cũng đồng loạt tăng giá.

●    Giá xăng tại Mỹ: Chi phí xăng dầu tại Mỹ đã vượt mức 3 USD/gallon lần đầu tiên kể từ tháng 11, tạo ra rủi ro chính trị lớn đối với Tổng thống Donald Trump và Đảng Cộng hòa ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Cuộc xung đột đang mang đến nguy cơ kích hoạt một đợt tăng lạm phát mới, có thể bóp nghẹt quá trình phục hồi kinh tế tại châu Âu và châu Á nếu tình hình kéo dài.

Eo Biển Hormuz Ách Tắc, Vận Tải Biển Lập Đỉnh Lịch Sử

Hoạt động giao thông qua Eo biển Hormuz -  tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và Khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu - đã bị đóng cửa trên thực tế sang ngày thứ tư liên tiếp sau khi Iran tấn công năm con tàu.

●    Theo dữ liệu theo dõi tàu biển từ Vortexa, lượng tàu chở dầu thô đi qua eo biển này đã giảm mạnh xuống chỉ còn 4 tàu vào ngày 1 tháng 3 (ngày diễn ra chiến sự), so với mức trung bình 24 tàu/ngày kể từ tháng 1. Ba trong số bốn con tàu này mang cờ Iran.

●    Hàng trăm tàu chở dầu và LNG đang bị mắc kẹt gần các trung tâm trung chuyển lớn như cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), không thể tiếp cận khách hàng.

●    Cước phí vận tải biển đã tăng vọt lên mức cao nhất mọi thời đại khi rủi ro an ninh gia tăng.

Nhằm nỗ lực kiềm chế giá năng lượng, Tổng thống Trump cho biết Hải quân Mỹ có thể bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz nếu cần thiết. Đồng thời, ông đã chỉ thị cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và các bảo lãnh tài chính cho thương mại hàng hải tại Vịnh Ba Tư.

Chuỗi Sản Xuất Trung Đông Bị Cắt Giảm Nghiêm Trọng

Sự gián đoạn chuỗi cung ứng logistics đã buộc các quốc gia sản xuất năng lượng hàng đầu phải thu hẹp hoạt động:

●    Iraq (Nhà sản xuất lớn thứ 2 của OPEC): Các quan chức dầu mỏ Iraq cảnh báo nước này có thể buộc phải cắt giảm sản lượng hơn 3 triệu thùng/ngày trong vài ngày tới nếu các tàu chở dầu không thể di chuyển tự do đến các điểm xếp hàng. Tính đến thứ Ba, Iraq đã giảm 700.000 thùng/ngày từ mỏ dầu Rumaila và cắt 460.000 thùng/ngày từ mỏ West Qurna 2.

●    Qatar: Quốc gia này đã đóng cửa các cơ sở LNG khổng lồ của mình (nơi cung cấp khoảng 20% lượng LNG xuất khẩu toàn cầu).

●    Saudi Arabia: Đình chỉ sản xuất tại nhà máy lọc dầu nội địa lớn nhất. Gã khổng lồ Aramco đang cố gắng chuyển hướng một số lượng dầu thô qua đường ống Đông - Tây đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nhưng tuyến ống này có công suất hạn chế và dễ trở thành mục tiêu tấn công.

●    Hạ tầng cũng chịu thiệt hại nặng nề: Một bồn chứa nhiên liệu tại cảng thương mại Duqm (Oman) đã bị máy bay không người lái tấn công, trong khi một vụ hỏa hoạn bùng phát tại Fujairah (UAE) làm chậm quá trình tiếp nhiên liệu cho tàu, có khả năng đẩy nhu cầu sang các cảng khác như Singapore.

Hiệu Ứng Dây Chuyền Toàn Cầu

Tình trạng đứt gãy tại Trung Đông đang lan rộng ra toàn cầu:

●    Tại Trung Quốc, các nhà máy lọc dầu đã bắt đầu đóng cửa các phân xưởng sản xuất do tác động của nguồn cung dầu thô.

●    Tại Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng Trung Đông đã bắt đầu áp dụng chế độ phân phối khí đốt cho các ngành công nghiệp.

●    Châu Âu dự kiến sẽ phải chật vật để bổ sung nguồn dự trữ vốn đã cạn kiệt sau mùa đông lạnh giá, và sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào khí đốt của Mỹ.

Hiện tại, các chuyên gia an ninh phương Tây đang đánh giá kho dự trữ tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Mặc dù Saudi Arabia, UAE, Oman và Kuwait cho đến nay vẫn đánh chặn thành công hầu hết các cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng năng lượng, nhưng mối lo ngại sẽ ngày càng lớn nếu kho vũ khí phòng không của họ cạn kiệt.

Xem thêm:

• Khủng Hoảng Hormuz: 10% Đội Tàu Container Toàn Cầu Mắc Kẹt, Nguy Cơ Đứt Gãy Chuỗi Cung Ứng Trầm Trọng
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 9/2026 | Phaata
• Iran Đóng Cửa Hormuz: Khủng Hoảng Vận Tải Và Dầu Mỏ Bùng Phát
• Căng Thẳng Kép Tại Hormuz Và Biển Đỏ: Các Hãng Tàu Đồng Loạt Rút Lui, Kích Hoạt Phụ Phí Rủi Ro Chiến Tranh
• Báo Động Đỏ Tại Eo Biển Hormuz: Tàu Bị Tấn Công, Các 'Ông Lớn' Vận Tải Ngừng Tuyến Giữa Xung Đột Mỹ - Iran
• Khủng Hoảng Biển Đỏ Trở Lại: Chủ Hàng Nigeria 'Gồng Mình' Trước Làn Sóng Đổi Hướng Tàu Và Tăng Giá Cước
• Qatar Airways Cargo Tạm Dừng Toàn Bộ Chuyến Bay Do Lệnh Đóng Cửa Không Phận Tại Doha
• Xung Đột Khu Vực Leo Thang: Các Hãng Tàu Lớn Đồng Loạt Rời Bỏ Vịnh Ba Tư Và Eo Biển Hormuz
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 3-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 3-2026
• Nhu Cầu Vận Tải Xuyên Thái Bình Dương Suy Yếu Giai Đoạn Hậu Tết Nguyên Đán Giữa Làn Sóng Tái Cấu Trúc Công Suất

Nguồn: Phaata.com (Theo Reuters)

Phaata - Sàn giao dịch logistics quốc tế đầu tiên Việt Nam

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!