Khủng hoảng Vùng Vịnh kéo dài, gia tăng rủi ro bám bẩn sinh học trên tàu neo đậu

Nguồn: Maritime Executive / Courtesy Pole Star Global

Các nhà khai thác tàu đang phải đối mặt với những điều kiện bất thường tại thị trường vận tải Vùng Vịnh. Tình trạng gián đoạn và bất ổn kéo dài đã khiến một lượng lớn tàu phải neo đậu trong thời gian dài trên khắp Vịnh Ả Rập.

Theo dữ liệu AIS do MarineTraffic thu thập và Weathernews công bố, tính đến giữa tháng 6/2026, có 958 tàu bị ảnh hưởng, trong đó 63% đã nằm chờ từ 100 ngày trở lên. Quy mô và thời gian neo đậu cho thấy tình trạng gián đoạn đang tạo ra những tác động đáng kể đối với hoạt động khai thác tàu trong khu vực.

Bên cạnh ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình và hiệu suất khai thác, thời gian neo đậu kéo dài tạo điều kiện cho sinh vật biển phát triển trên phần vỏ tàu nằm dưới mặt nước. Tình trạng này có thể làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu, ảnh hưởng hiệu suất vận hành, đồng thời phát sinh các yêu cầu về quản lý bám bẩn sinh học khi tàu trở lại khai thác và cập cảng tại các thị trường có quy định chặt chẽ.

Tàu neo đậu dài ngày làm gia tăng bám bẩn sinh học như thế nào?

Quá trình hình thành sinh vật bám trên vỏ tàu có thể bắt đầu chỉ vài phút sau khi bề mặt vỏ tiếp xúc với nước biển. Trước tiên, một lớp màng hữu cơ và vi sinh vật hình thành trên bề mặt. Sau đó, lớp màng sinh học tiếp tục phát triển với sự tham gia của vi khuẩn, tảo và các vi sinh vật khác.

Trong những tuần hoặc tháng tiếp theo, các sinh vật có kích thước lớn hơn như hà biển (barnacles), vẹm, giun ống, hải tiêu và rong biển có thể bám vào vỏ tàu. Nếu không được kiểm soát, lớp sinh vật này làm tăng độ nhám bề mặt và lực cản thủy động lực, qua đó ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành.

Đối với chủ tàu, hệ quả có thể thể hiện qua tốc độ khai thác thấp hơn, tải động cơ tăng, mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn và lượng phát thải lớn hơn. Khảo sát năm 2025 của Jotun với 1.000 chủ tàu và nhà khai thác cho thấy 50,4% số người được hỏi từng ghi nhận mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn và hiệu suất vận hành giảm do quản lý bám bẩn sinh học chưa hiệu quả.

Đáng lưu ý, kết quả khảo sát phản ánh điều kiện khai thác tàu nói chung và chưa phản ánh riêng tác động của thời gian neo đậu kéo dài như tình trạng đang diễn ra tại Vùng Vịnh.

Môi trường Vùng Vịnh thuận lợi cho bám bẩn sinh học

Vịnh Ả Rập có nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của sinh vật bám trên vỏ tàu. Nhiệt độ nước tương đối cao có thể thúc đẩy quá trình phát triển của tảo, hà và các sinh vật biển khác. Hoạt động cảng biển, công nghiệp và nguồn nước giàu dinh dưỡng tại một số khu vực ven bờ cũng có thể tạo môi trường thuận lợi cho sinh vật phát triển.

Những tàu phải neo chờ hàng hóa, chỉ thị khai thác, điều kiện an ninh hoặc cầu bến trong thời gian dài vì thế có nguy cơ tích tụ sinh vật bám trên phần vỏ nằm dưới mặt nước.

Thời gian tàu ít vận động cũng có thể làm giảm hiệu quả của hệ thống sơn chống hà (antifouling system), tùy thuộc vào loại sơn, điều kiện khai thác và thông số kỹ thuật của hệ thống. Độ mặn cao tại Vùng Vịnh có thể hạn chế sự phát triển của một số loài, nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bám bẩn sinh học.

Bám bẩn sinh học có thể trở thành vấn đề tuân thủ

Vỏ tàu có sinh vật bám có thể trở thành phương tiện phát tán các loài ngoại lai (invasive species) sang những hệ sinh thái khác. Đây là một trong những nguyên nhân khiến ngày càng nhiều quốc gia áp dụng các yêu cầu quản lý bám bẩn sinh học đối với tàu biển.

Theo khảo sát năm 2025 của Jotun, 41% người tham gia cho biết từng đối mặt với các hình thức xử phạt liên quan đến vấn đề này, trong khi 38% từng bị từ chối quyền cập cảng do không đáp ứng yêu cầu. Ngoài ra, 49% cho biết họ từng tránh các cảng có quy định nghiêm ngặt về biofouling.

Một số thị trường đã xây dựng các yêu cầu quản lý tương đối cụ thể:

●    Tại Úc: Theo Đạo luật An toàn Sinh học 2015, chủ tàu và nhà khai thác có thể chứng minh việc quản lý rủi ro bám bẩn sinh học thông qua các phương án như làm sạch vỏ tàu trong vòng 30 ngày trước khi đến, duy trì Kế hoạch và Sổ ghi chép Quản lý Biofouling, hoặc áp dụng phương pháp quản lý được phê duyệt.

●    Tại New Zealand: Tàu đến New Zealand phải cung cấp bằng chứng về việc quản lý biofouling theo Tiêu chuẩn Quản lý Rủi ro Tàu thuyền (Craft Risk Management Standard) và thực hiện các yêu cầu khai báo trước khi đến. Tàu không đáp ứng yêu cầu có thể phải thực hiện các biện pháp xử lý bổ sung, bao gồm làm sạch vỏ tàu hoặc các biện pháp kiểm soát khác.

●    Tại Mỹ: Bang California áp dụng các yêu cầu quản lý biofouling đối với tàu từ 300 GT trở lên, bao gồm Kế hoạch và Sổ ghi chép Quản lý Biofouling. Các tàu có thời gian nằm không kéo dài có thể thuộc diện được cơ quan chức năng xem xét hoặc giám sát bổ sung.

●    Tại Brazil: Tiêu chuẩn NORMAM-401, được giới thiệu năm 2025 và bắt đầu áp dụng các quy định mới từ tháng 6/2026, đưa ra các yêu cầu quản lý biofouling đối với tàu hoạt động trong vùng biển Brazil. Các yêu cầu tập trung vào kiểm soát mức độ bám bẩn và hạn chế nguy cơ đưa sinh vật ngoại lai vào hệ sinh thái địa phương.

Rủi ro an ninh cũng cần được tính đến

Neo đậu trong thời gian dài cũng đặt ra những vấn đề liên quan đến an ninh tàu. Những tàu nằm chờ lâu có thể trở thành mục tiêu để các đối tượng bên ngoài tiếp cận phần thân tàu dưới nước và thực hiện các hành vi bất hợp pháp.

Trong một số trường hợp, tội phạm có tổ chức có thể lợi dụng hoạt động kiểm tra hoặc vệ sinh dưới nước để gắn hàng hóa bất hợp pháp vào những vị trí khó quan sát như két thông biển (sea chests), khoang bánh lái (rudder trunks) hoặc các cấu trúc dưới thân tàu. Hàng hóa sau đó có thể được thu hồi khi tàu đến cảng tiếp theo.

Những vụ việc từng được cơ quan thực thi pháp luật ghi nhận cho thấy đây là một rủi ro cần được tính đến trong quy trình quản lý an ninh tàu, đặc biệt khi tàu phải neo đậu dài ngày hoặc thực hiện các công việc dưới nước.

Trước khi đưa tàu trở lại khai thác 

Đối với những tàu đã neo chờ trong nhiều tháng, tình trạng vỏ tàu nên được đánh giá trước khi đưa tàu trở lại khai thác. Các dấu hiệu như tốc độ giảm, mức tiêu thụ nhiên liệu tăng, tải động cơ cao hơn hoặc hiệu suất vận hành suy giảm có thể là cơ sở để xem xét kiểm tra mức độ bám bẩn.

Khảo sát dưới nước bằng thợ lặn hoặc thiết bị lặn điều khiển từ xa (ROV) có thể giúp đánh giá tình trạng vỏ tàu và xác định nhu cầu làm sạch. Phạm vi và phương pháp làm sạch cần được lựa chọn phù hợp với tình trạng thực tế của vỏ tàu, hệ thống sơn chống hà và các yêu cầu môi trường tại cảng thực hiện.

Các cuộc kiểm tra dưới nước cũng nên được kết hợp với quy trình kiểm soát an ninh phù hợp nhằm phát hiện vật thể hoặc hàng hóa có dấu hiệu bị gắn trái phép vào thân tàu.

Tình trạng gián đoạn kéo dài tại Vùng Vịnh vì vậy có thể để lại những hệ quả vượt ra ngoài lịch trình và hoạt động khai thác tàu. Đối với chủ tàu, nhà khai thác và người thuê tàu (charterers), việc đánh giá tình trạng vỏ tàu trước khi tái khai thác và xác minh sớm các yêu cầu về quản lý bám bẩn sinh học tại cảng tiếp theo sẽ giúp hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

Các biện pháp kiểm soát an ninh cũng cần được duy trì trong quá trình kiểm tra và làm sạch dưới nước, nhằm hạn chế nguy cơ phát tán sinh vật ngoại lai, duy trì hiệu suất khai thác và giảm thiểu các vấn đề tuân thủ khi tàu quay trở lại hoạt động.

Tìm giá Cước vận chuyển tại đây.

Tìm Công ty Logistics tại đây.

Tìm lịch tàu tại đây.

Xem thêm:

• SITC – KẾT NỐI CAMBODIA VỚI VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
• COSCO Shipping Heavy Industry khởi động lộ trình niêm yết A-Share tại Thượng Hải
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 37/2026 | Phaata
• Xung đột Mỹ - Iran gia tăng sức ép lên hoạt động hàng hải tại Hormuz
• 18 Quốc Gia Hàng Hải Cảnh Báo Về Sự "Dịch Chuyển Cấu Trúc" Của Thương Mại Toàn Cầu
• Rotterdam World Gateway hoàn tất tài trợ dự án mở rộng 500 triệu euro
• Maersk cập nhật PSS tuyến Địa Trung Hải – Bắc Mỹ
• Hapag-Lloyd và FIMI có thêm 30 ngày để sửa cấu trúc thương vụ ZIM
• Cập nhật thị trường vận tải và logistics quốc tế Tuần 36/2026 | Phaata
• Cảng biển châu Á tắc nghẽn, 6,6% sức tải container toàn cầu bị vô hiệu hóa
• Maersk và ONE tăng phụ phí môi trường tuyến châu Á – châu Âu từ tháng 10/2026
• Cảng biển Đức: Hơn 6.000 lao động bác đề nghị tăng lương 5,1% của ZDS, đình công mới vẫn bỏ ngỏ
• Đình công tại các cảng Hà Lan ngày 4/9: Rotterdam có thể gián đoạn xử lý tàu gần 8 giờ
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Bắc Mỹ trong Tháng 9-2026
• COSCO cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Âu trong Tháng 9-2026
• SITC cập nhật lịch tàu Việt Nam-Châu Á trong Tháng 9-2026

Nguồn: Phaata.com (Theo Maritime Executive)

Phaata - Where Shippers & Logistics Providers Connect

► Tìm Cước vận chuyển & Công ty logsitics tốt hơn!